In dit artikel wordt uitgelegd wat een situatieanalyse is, waarom deze belangrijk is en hoe deze stap voor stap wordt uitgevoerd.
Wat is de Situatieanalyse?
De situatieanalyse is het systematisch in kaart brengen van de huidige situatie van een organisatie, zowel intern als extern. Het doel is om een helder beeld te krijgen van de sterke en zwakke punten (interne analyse) en de kansen en bedreigingen (externe analyse).De situatieanalyse vormt de basis van het strategisch marketingplan en levert de belangrijkste input voor de SWOT-analyse. Zonder een goede situatieanalyse is het moeilijk om onderbouwde strategische keuzes te maken.
Een situatieanalyse wordt gemaakt aan de hand van kwantitatief en kwalitatief onderzoek en geeft antwoord op de vraag: wat gebeurt er om ons heen en wat gaat er gebeuren in de toekomst? Met behulp van de situatieanalyse worden strategische plannen geformuleerd.
Waarom een situatieanalyse?
Een organisatie opereert niet in een vacuüm. Markten, concurrenten, technologie en interne mogelijkheden veranderen voortdurend. Een gedegen situatieanalyse levert:
- Inzicht in de huidige positie van de organisatie
- Concrete sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen
- Een stevige basis voor de SWOT-analyse
- Betere en realistischer strategische keuzes
- De mogelijkheid om proactief in te spelen op veranderingen
Door regelmatig een situatieanalyse uit te voeren, blijft een organisatie alert en wendbaar.
Waaruit bestaat een Situatieanalyse?
De situatieanalyse bestaat uit twee onderdelen.
1. Externe analyse
Het eerste onderdeel is de externe analyse dat antwoord geeft op de kansen en bedreigingen van een onderneming. De ABCD-analyse wordt gebruikt om de gehele externe omgeving van een onderneming in kaart te brengen.
De ABCD-analyse bestaat uit de volgende onderdelen:
2. Interne analyse
Het tweede onderdeel is de Interne analyse. De Interne analyse analyseert de sterktes en de zwaktes van een onderneming.
Nadat de interne en externe analyse zijn uitgevoerd is er een beeld van de omgeving waarin een onderneming actief is. Op basis van dit beeld kunnen er strategische beslissingen genomen worden. Alle bevindingen van de situatieanalyse zullen in de SWOT-analyse meegenomen worden.
Praktisch stappenplan situatieanalyse
- Bepaal de scope van de analyse
- Voer de externe analyse uit (ABCD + DESTEP)
- Voer de interne analyse uit (organisatie, marketing, financieel)
- Formuleer de belangrijkste sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen
- Vat alle inzichten samen
- Gebruik de samenvatting als input voor de SWOT-analyse
Veelgemaakte fouten
- Alleen de externe of alleen de interne analyse uitvoeren
- Te veel irrelevante details meenemen
- Geen duidelijke kansen, bedreigingen, sterktes en zwaktes formuleren
- De situatieanalyse los zien van de SWOT en het marketingplan
- De analyse te zelden updaten
Praktijkvoorbeeld situatieanalyse
Een middelgrote leverancier van industriële sensoren en meetapparatuur voerde een volledige situatieanalyse uit.
Externe analyse
- Afnemersanalyse: Grote machinebouwers oefenden steeds meer prijsdruk uit en eisten langere betaaltermijnen. Tegelijkertijd groeide de vraag van middelgrote bedrijven naar slimme sensoren met data-inzichten.
- Bedrijfstakanalyse: De smart-industry markt groeide met meer dan 15% per jaar. De concurrentie-intensiteit nam toe door nieuwe toetreders.
- Concurrentenanalyse: De twee grootste concurrenten concurreerden vooral op prijs en standaardproducten. Een kleinere speler positioneerde zich succesvol op software-integratie.
- Distributieanalyse: De traditionele groothandelskanalen stonden onder druk. Directe online verkoop en technische adviseurs bij de klant werden belangrijker.
- DESTEP: Technologische ontwikkelingen (IoT en predictive maintenance) en duurzaamheidseisen creëerden duidelijke kansen. Hoge inflatie vormde een bedreiging voor de koopbereidheid.
Interne analyse
- Sterke technische kennis en lange klantrelaties (sterkte)
- Beperkte online zichtbaarheid en verouderde website (zwakte)
- Gezonde financiële positie (sterkte)
- Marketingmix vooral gericht op traditionele kanalen (zwakte)
Strategische vertaling
Door de inzichten uit de volledige situatieanalyse te combineren, besloot het bedrijf zich te positioneren op “maximale uptime en lagere totale kosten” met slimme sensoren + eenvoudige software. De focus verschoof van de allergrootste prijsgevoelige klanten naar midsize machinebouwers. Tegelijkertijd werd geïnvesteerd in digitale marketing en een modernere online aanwezigheid. Het resultaat: hogere marges en snellere groei dan het marktgemiddelde.
Samenvatting situatieanalyse
De situatieanalyse brengt systematisch de interne en externe omgeving van een organisatie in kaart. Door sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen te identificeren ontstaat een stevige basis voor de SWOT-analyse en de marketingstrategie. Laatst bijgewerkt: 6 augustus 2026