In dit artikel wordt uitgelegd wat een SWOT-analyse is, waarom deze belangrijk is en hoe deze stap voor stap wordt uitgevoerd.
Wat is de SWOT-analyse?
De SWOT-analyse is een strategisch hulpmiddel om de sterke en zwakke punten van een organisatie te combineren met de kansen en bedreigingen in de omgeving. Het doel is om tot onderbouwde strategische opties en uiteindelijk tot een voorkeursstrategie te komen. Het is een essentieel onderdeel van het strategisch beleidsbepalingsproces en moet ook meegenomen worden in het strategisch marketingplan. Een andere naam voor SWOT-analyse is de TOWS-analyse.
Een SWOT-analyse is een belangrijk onderdeel van een marketingplan want het is de verbinding tussen het onderzoek en de strategiekeuze. Het vormt de schakel tussen de situatieanalyse (interne + externe analyse) en de strategiekeuze in het marketingplan.Vanuit de kansen, bedreigingen, sterktes en zwaktes worden strategische opties geformuleerd. Daarna volgt de stap om verschillende strategische opties uit te werken.
Een andere benaming die soms wordt gebruikt is de TOWS-analyse.
Waarom een SWOT-analyse?
Zonder SWOT blijven de bevindingen uit de situatieanalyse losse observaties. Een gedegen SWOT-analyse levert:
- Overzicht van de belangrijkste sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen
- Combinaties die leiden tot concrete strategische opties
- Een logische onderbouwing van de gekozen strategie
- Betere aansluiting tussen intern vermogen en externe ontwikkelingen
- Een stevige basis voor het verdere marketingplan
Hoe ziet de SWOT-analyse eruit?
- Strenghts - de sterke punten van een organisatie zelf (Intern)
Interne factoren waarmee de organisatie zich positief onderscheidt, bijvoorbeeld kennis, merkimago, financiële positie of klantrelaties.
- Weaknesses - de zwakke punten van een organisatie (Intern)
Interne factoren die de organisatie beperken, bijvoorbeeld verouderde systemen, beperkte bekendheid of afhankelijkheid van enkele klanten.
- Opportunities - de kansen van een organisatie (Extern)
Externe ontwikkelingen die de organisatie kan benutten, bijvoorbeeld marktgroei, nieuwe technologie of veranderende klantbehoeften.
- Threats - de bedreigingen van een organisatie (Extern)
Externe ontwikkelingen die de organisatie kunnen schaden, bijvoorbeeld nieuwe toetreders, prijsdruk of wet- en regelgeving.
Praktisch stappenplan SWOT-analyse
Een SWOT analyse volgt een eenvoudige duidelijke structuur.
Stap 1 - Selectie
Allereerst moet er een selectie gemaakt worden uit de bevindingen van de situatieanalyse. De relevantie en potentieel voor eventuele nieuwe activiteiten zijn de belangrijkste selectie criteria.
Stap 2 - Combineren
In dit stadium moeten er combinaties gemaakt worden van sterkten/zwakten en kansen/bedreigingen. Dit zijn de mogelijke strategieën. Er kan een SWOT-matrix gemaakt worden. In de onderstaande tabel staan verschillende combinaties die in verschillende strategien resulteren.
Meer hierover in de confrontatiematrix.
Stap 3 - Strategische opties
Van alle mogelijke strategien wordt er een select aantal geselecteerd. Dit zijn de strategische opties die uitvoerig afgewogen zullen worden. Het is aan te raden om het tot slechts een beperkt aantal te houden!
Stap 4 - Voorkeursstrategie
Hier moet de uiteindelijke keuze gemaakt worden. Het is belangrijk om uitvoerig te onderzoeken welke strategische optie de beste strategie zal vormen. Maak dit ook inzichtelijk voor de lezer. Beschrijf waarom er keuzes zijn gemaakt en eventueel zelfs waarom andere opties zijn afgevallen. Het kan altijd zo zijn dat de uiteindelijke beslisser meer ziet in een andere optie.
Tijdens de keuze moet er op drie factoren gelet worden.
1. Biedt de strategie een oplossing voor het kernprobleem?
Wanneer de gekozen strategie slechts een oplossing biedt voor een deelprobleem dan is de geboden oplossing niet geschikt. Er moet gekozen worden voor een oplossing van het overkoepelende grote probleem.
2. Is de strategie haalbaar?
Het heeft natuurlijk geen nut om te kiezen voor een niet haalbare strategie. Hiervoor moet de optie getest worden op het FOETSJE principe.
3. Aanvaardbaarheid
Is het plan aanvaardbaar voor personeel, klanten, overheid, omwonenden, vakbond etc.?
Wanneer een strategie al deze stappen heeft doorlopen is het tijd om het aan de hand van de rest van het marketingplan uit te gaan werken.
Praktijkvoorbeeld
Een middelgrote leverancier van industriële sensoren kwam uit de situatieanalyse met onder andere deze punten:
- Sterkte: sterke technische kennis
- Zwakte: beperkte online zichtbaarheid
- Kans: groeiende vraag naar IoT-sensoren
- Bedreiging: prijsdruk van grote afnemers
Via de confrontatiematrix ontstond de SO-strategie: de technische kennis inzetten om slimme sensoren met duidelijke kostenbesparing te positioneren, gericht op midsize machinebouwers. Tegelijk werd de zwakte (online zichtbaarheid) aangepakt om deze kans beter te benutten.
Checklist SWOT-analyse
- Belangrijkste sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen geselecteerd
- SWOT-matrix opgesteld
- Confrontatiematrix gemaakt (SO, WO, ST, WT)
- Beperkt aantal strategische opties geformuleerd
- Opties beoordeeld op relevantie, haalbaarheid en aanvaardbaarheid
- Voorkeursstrategie gekozen en onderbouwd
- Duidelijke koppeling gemaakt met de situatieanalyse
Veelgemaakte fouten
- Te veel punten in de SWOT zetten zonder te selecteren
- Sterktes en kansen door elkaar halen
- Alleen een lijst maken en geen combinaties/strategieën formuleren
- Geen onderbouwing geven waarom een bepaalde strategie is gekozen
- De SWOT los zien van de rest van het marketingplan
Marketingimplicaties
De SWOT-analyse is het scharnierpunt van het marketingplan. De uitkomsten bepalen welke strategische richting realistisch en kansrijk is. Zonder een goede SWOT blijft de strategie vaak te algemeen of slecht onderbouwd.
Samenvatting SWOT-analyse
De SWOT-analyse brengt sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen samen en vertaalt deze via een confrontatiematrix naar strategische opties. Door de beste optie te toetsen op relevantie, haalbaarheid en aanvaardbaarheid ontstaat een onderbouwde voorkeursstrategie voor het marketingplan. Laatst bijgewerkt: 23 september 2026